Σαν Σήμερα

15 Νοεμβρίου

1821 - Ψήφιση για την σύσταση του Αρείου Πάγου, ενός πολιτικού,
    διοικητικού και δικαστικού οργανισμού, από την συνέλευση της
    ανατολικής Χέρσου Ελλάδος.

1826 - Νικηφόρος μάχη στον Ελικώνα.

1967- Οι περιπολίες στην περιοχή Κοφίνου, άρχισαν χωρίς καμία αντίδραση από πλευράς Τουρκοκυπρίων, αλλά τις απογευματινές ώρες της επομένης η αστυνομία δέχτηκε τα τουρκικά πυρά. Εφαρμόστηκε το σχέδιο «Γρόνθος», με τη σύμφωνη γνώμη της στρατιωτικής ηγεσίας της Ελλάδας και οι τουρκοκυπριακές εστίες αντίδρασης εξουδετερώθηκαν. Η επιχείρηση στοίχισε στους Τούρκους 22 νεκρούς και 9 τραυματίες, με 1 νεκρό και 5 τραυματίες για τη Εθνική Φρουρά και 3 τραυματίες για την αστυνομία.


1987 - Ο Ντενκτάς, εκμεταλλευόμενος το αδιέξοδο που προέκυψε μετά την απόρριψη των προτάσεων Κουεγιάρ έπεισε τους Τουρκοκύπριους «βουλευτές» να ανακηρύξουν το κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου σε «ανεξάρτητο κράτος».
 

 

 

Η ΜΑΧΗ ΣΤΟΝ ΑΧΥΡΩΝΑ ΤΟΥ ΛΙΟΠΕΤΡΙΟΥ

του Γεώργιου Μαυρομμάτη

   Στις 2 Σεπτεμβρίου 1958 στον Αχυρώνα του Λιοπετρίου διεξήχθη μία από τις πιο επικές μάχες που έδωσε η ΕΟΚΑ. Ο ταπεινός αχυρώνας χαρακτηρίστηκε «Νέο χάνι της Γραβιάς».

   Για τους τέσσερις ήρωες του Αχυρώνα, τον Ανδρέα Κάρυο, τον Ηλία Παπακυριακού, τον Φώτη Πίττα και τον Χρίστο Σαμάρα, γράφει ο Αρχηγός Διγενής στα Απομνημονεύματά του: «Είναι πολύ δύσκολον εις εμέ να ξεχωρίσω μεταξύ των τεσσάρων αυτών παλικαριών ποιός ήταν ο γενναίος των γενναίων, διότι και οι τέσσερις συνηγωνίσθησαν την στιγμήν εκείνην ποιος θα πέθαινε γενναιότερον».

   Τα γεγονότα, που σχετίζονται με τη μάχη του Αχυρώνα και τον ηρωικό θάνατο των τεσσάρων λεβεντονιών, έχουν ως εξής:

   Οι τέσσερις αγωνιστές πήγαν τη νύκτα της 30ης Αυγούστου στο Λιοπέτρι για να εκπαιδεύσουν τα εκεί μέλη της ΕΟΚΑ σε θέματα που αφορούσαν τις ενέδρες. Στις 2.00 π.μ. της 1ης Σεπτεμβρίου εμφανίστηκαν κοντά στο χωριό στρατιωτικά αυτοκίνητα. Οι αγωνιστές προσπάθησαν να φύγουν από το χωριό, αλλά δεν μπόρεσαν λόγω των στρατιωτών που συνάντησαν. Αποφάσισαν έπειτα να διασπάσουν τον κλοιό χρησιμοποιώντας αυτοκίνητο. Στη δεύτερη αυτή προσπάθειά τους αντάλλαξαν πυροβολισμούς με τους Άγγλους στρατιώτες, αναγκάστηκαν όμως να επιστρέψουν στο Λιοπέτρι. Γύρω στις 3.00 π.μ. κατέφυγαν στον αχυρώνα του Παναγιώτη Καλλή.

   Ακολούθησε κατ΄ οίκον περιορισμός και ανάκριση όλων των κατοίκων, που μέχρι τις 3.00 μ.μ βρίσκονταν συγκεντρωμένοι μέσα σε συρματοπλέγματα. Στον αχυρώνα έγινε έρευνα αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Στις 1.00 μετά τα μεσάνυκτα της 2ας Σεπτεμβρίου οι Άγγλοι επανήλθαν κατόπιν πληροφοριών, περικύκλωσαν τον αχυρώνα και ζητούσαν από τον ιδιοκτήτη να τους δείξει που κρύβονταν οι τέσσερις αγωνιστές. Ο ιδιοκτήτης και η οικογένειά του δεν έδωσαν καμιά πληροφορία, παρά τα βασανιστήρια στα οποία υποβλήθηκαν. Οι Άγγλοι κάλεσαν τους αγωνιστές να παραδοθούν, αλλά δεν πήραν καμία απάντηση. Στη συνέχεια, έχοντας προκάλυμμα τον ιδιοκτήτη, πυροβόλησαν εντός του αχυρώνα, αλλά και πάλι δεν πήραν καμία απάντηση.

   Το πρωί της 2ας Σεπτεμβρίου έγινε νέος κατ΄ οίκον περιορισμός και ο ιδιοκτήτης του Αχυρώνα υποβλήθηκε σε νέα βασανιστήρια. Ομάδα στρατιωτών, που έφτασε κοντά στον αχυρώνα, δέχτηκε πυροβολισμούς από τους τέσσερις αγωνιστές. Οι Άγγλοι τότε ζήτησαν ενισχύσεις, που σύντομα ήρθαν. Οι πυροβολισμοί συνεχίζονταν και οι αγωνιστές κλήθηκαν να παραδοθούν. Ακολούθησε μικρή διακοπή και οι πυροβολισμοί επαναλήφθηκαν σφοδρότεροι. Αρκετοί στρατιώτες τραυματίστηκαν. Οι Άγγλοι έριξαν χειροβομβίδες και βόμβες χωρίς κανένα αποτέλεσμα. Ένας από τους αγωνιστές βγήκε από τον αχυρώνα πυροβολώντας, αλλά φονεύθηκε από Άγγλο στρατιώτη. Οι άλλοι αγωνιστές συνέχισαν να πυροβολούν και τραυμάτισαν ένα στρατιώτη και ένα λοχαγό. Στην ανταλλαγή νέων πυροβολισμών φονεύθηκε δεύτερος αγωνιστής. Άλλοι στρατιώτες ανέβηκαν στην οροφή του αχυρώνα, όπου άνοιξαν τρύπα, έριξαν μέσα ρούχα και βενζίνη. Τα ρούχα πήραν φωτιά, αλλά σε λίγο έσβησαν. Ενώ η μάχη συνεχιζόταν με αυτόματα και χειροβομβίδες, αγγλικό ελικόπτερο έριξε εμπρηστικές βόμβες και ο αχυρώνας πήρε αμέσως φωτιά. Τότε οι δύο αγωνιστές όρμησαν έξω, αλλά πυροβολήθηκαν και φονεύθηκαν από τους στρατιώτες.

   Οι τέσσερις αγωνιστές της ΕΟΚΑ με τον ηρωικό τους θάνατο συγκίνησαν όλο τον κυπριακό λαό και προκάλεσαν παγκόσμιο θαυμασμό. Ο τόπος της θυσίας τους, στον οποίο στήθηκαν οι ανδριάντες τους, κατέστη αμέσως μετά την ανεξαρτησία της Κύπρου εθνικό προσκύνημα. Σήμερα ο αχυρώνας και η πέριξ αυλή διαμορφώθηκαν σ΄ ένα ενιαίο Μνημειακό Χώρο για να διαιωνίζει το μεγαλείο του ηρωισμού και της αυτοθυσίας τους.

ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΡΥΟΣ

   Ο Ανδρέας Κάρυος καταγόταν από το Αυγόρου και ήταν αγρότης. Παρά το γεγονός ότι φοίτησε μόνο σε δημοτικό σχολείο, είχε ιδιαίτερη έφεση για μάθηση, πράγμα που τον βοήθησε να συμπληρώσει τη μόρφωση του. ΄Ηταν από τους πρώτους που μυήθηκαν στον Αγώνα από την περιοχή Κοκκινοχωρίων Αμμοχώστου, μια και ήταν αξιωματούχος στην Παναγροτική Ένωση Κύπρου.

   Για τη δράση του συνελήφθηκε από τους Άγγλους και κλείστηκε στο στρατόπεδο συγκεντρώσεως Πύλας, από όπου απέδρασε, για να συνεχίσει από την παρανομία την αγωνιστική του προσπάθεια. Μαζί με τους συναγωνιστές του Χρήστο Σαμάρα, Φώτη Πίττα και Ηλία Παπακυριακού περικυκλώθηκαν από μεγάλη δύναμη Άγγλων στρατιωτών, στις 2 Σεπτεμβρίου 1958, σ΄ έναν αχυρώνα του Λιοπετρίου που είχαν μετατρέψει σε κρησφύγετό τους. Αφού δεν ήθελαν να παραδοθούν έμειναν εκεί και έδωσαν μάχη μέχρι θανάτου, προκαλώντας μεγάλες απώλειες στους διώκτες τους. Ο Ανδρέας Κάρυος ήταν 28 ετών όταν έπεσε.

   Ο ήρωας αυτός ήταν πολύ πριν έτοιμος για τον απελευθερωτικό αγώνα και έτοιμος να προσφέρει τη ζωή του. Σ΄ ένα ποίημα έγραφε και αυτούς τους στίχους:

Είμαι αγρότης, πόσον ωραία
να πέσω με σφαίρα στα στήθεια
πολεμώντας για την αλήθεια
για τα συμφέροντα τα εθνικά.


   Και σε άλλη περίπτωση, γράφοντας προς τον αδελφό του Γιώργο (που και αυτός έπεσε πολεμώντας), τόνιζε τα ακόλουθα:

«Την Κύπρο μας, το νησί της Αφροδίτης με τα ηλιόλουστά του
ακρογιάλια, τους εύφορους του κάμπους και τον μακραίωνά του
πολιτισμόν, το αγαπώ, το λατρεύω, γι΄ αυτό πάλλει η καρδιά μου,
και στους βωμούς του θα προσφέρω κι΄ αυτή μου τη ζωή αν
χρειαστεί, όταν θα έρθει η άγια μέρα. Και δεν είμαι μόνος.
Χιλιάδες τόσοι άλλοι. Ολάκερος ο Κυπριακός λαός…….».


ΦΩΤΗΣ ΠΙΤΤΑΣ

    Στον αχυρώνα του Λιοπετρίου έπεσε στις 2 Σεπτεμβρίου 1958, μαζί με τους άλλους τρεις αθάνατους, και ο δάσκαλος Φώτης Πίττας. Ήταν 24 χρονών και καταγόταν από το χωριό Φρέναρος. Όταν συνελήφθηκε από τους Άγγλους για την αγωνιστική του δράση υποβλήθηκε σε απάνθρωπα βασανιστήρια, αλλά δεν υπέκυψε και δεν τους έδωσε τις πληροφορίες που ζητούσαν. Γι΄ αυτές τις μαρτυρικές μέρες που πέρασε στις φυλακές Αμμοχώστου ο Πίττας κράτησε μια συγκλονιστική μαρτυρία, ένα ημερολόγιο που οι επιγραμματικές καθημερινές καταγραφές του προκαλούν συγκλονιστική εντύπωση.

   Τα εθνικά του ιδεώδη συνοψίζει ο «ήρωας δάσκαλος» σε μια επιστολή που έστειλε (22.8.1958) σε φίλο του πολιτικό κρατούμενο. Μεταξύ άλλων ο Πίττας του γράφει:

«Είναι στιγμές που η καρδιά του ανθρώπου πλημμυρίζει από παράπονο, ραγίζει και
θέλει να γίνει χίλια κομμάτια, βλέποντας το δράμα του Ελληνικού Κυπριακού Λαού,
την τραγωδία της Κύπρου μας. Μία δράκα Έλληνες, άντρες, γυναίκες, παιδιά,
αγωνίζονται για να διώξουν μία αυτοκρατορίαν, να αντιμετωπίσουμε ένα βάρβαρο λαό,
σαν τους Τούρκους και να ανταπεξέλθουν στους εχθρούς του αγώνος.


Κι΄ αναλογίζομαι, μήπως δεν είναι οι ίδιοι αυτοί Έλληνες που για εκατοντάδες χρόνια
ζούσαν σκλαβωμένοι, σε μία ληθαργική κατάσταση, που δύσκολα πίστευε κανείς ότι
είναι Έλληνες; Ναι! από την ίδια ύλη φτιαγμένη η καρδιά της Κύπρου, από την οποίαν
και η καρδιά των Μαραθωνομάχων, των Σπαρτιατών, των κλεφτών του Εικοσιένα και
των παλικαριών του Σαράντα.


Όμως τα χρόνια της σκλαβιάς, πολλοί αφεντάδες που έχουν περάσει, άφησαν τα ίχνη
τους, χάραξαν τα ονόματά τους στη φλούδα της Κυπριακής γης. Σκόρπησαν τα
μολυσμένα τους χνώτα στο μυρωμένο μας αέρα, τα λερωμένα πόδια τους χώθηκαν στο
Ελληνικό το χώμα.


Ε! λοιπόν, για τρία και πλέον χρόνια η Θεά Λευτεριά τριγυρνά στο Αφροντυμένο μας
νησί, τρέχει παντού, πάει απάνω στα βουνά, στες λαγκαδιές και ρεματιές, στους
κάμπους, στ΄ ακροκόρφια, πάει σε πόλεις και χωριά. Παίρνει το δάκρυ του παιδιού, της
μάνας, του πατέρα. Δρασκελάει φαράγγια, πηδάει στους λόφους και μαζεύει το αίμα
των ηρωικών παιδιών της νήσου μας που πέσανε στης μάχης την αντάρα και στην
εκτέλεση του προς την πατρίδα καθήκοντος.


Σμίγει η Θεά Λευτεριά το αίμα και το δάκρυ των παιδιών της Κύπρου και με αυτό το
πιοτό τους σβήνει την δίψα και τους χαλυβδώνει την καρδιά. Με το ίδιο αυτό κράμα,
ραίνει τη γη της Κύπρου μας για να σβήσει τα αχνάρια των κατακτητών από τη γη των
πατέρων μας και να παραδώσει μια ελεύθερη Κύπρο στην μάνα Ελλάδα».


ΗΛΙΑΣ ΠΑΠΑΚΥΡΙΑΚΟΥ

   Ο Ηλίας Παπακυριακού γεννήθηκε στο χωριό Λυθράγκωμη, αποφοίτησε από το Γυμνάσιο Αμμοχώστου και έπεσε στη μάχη του Αχυρώνα σε ηλικία 20 χρόνων. Προτού ακόμα τελειώσει το γυμνάσιο είχε ενταχθεί στις τάξεις της ΕΟΚΑ. Μια - δύο φορές συνελήφθηκε από τους Άγγλους κατά τη διάρκεια μικροδιαδηλώσεων. Μια άλλη φορά τον συνέλαβαν στο χωριό του. Τον οδήγησαν σε ένα περιβόλι και τον διέταξαν να τρέξει. Ήταν ένας συνηθισμένος τρόπος με τον οποίον οι Άγγλοι σκότωναν τα θύματά τους με τον ισχυρισμό ότι αποπειράθηκαν να δραπετεύσουν. Ο Παπακυριακού κατάλαβε και αρνήθηκε να υπακούσει. Ανοίγοντας το πουκάμισό του είπε στους Άγγλους στρατιώτες: «Πυροβολήστε εδώ. Στο στήθος. Όχι στην πλάτη». Εκείνοι, που δεν περίμεναν τέτοια απάντηση, σάστισαν και έφυγαν.

   Το φθινόπωρο του 1956, δηλαδή μόλις τελείωσε το γυμνάσιο, ο Ηλίας Παπακυριακού άφησε την οικογένειά του, για να ενωθεί με το αντάρτικο του Διγενή, παρ΄ όλο που δεν είχε καταζητηθεί. Στα χωριά που πήγαινε τον ήξεραν με το όνομα «Μακρής», γιατί ήταν πράγματι ψηλός, γεροδεμένος και λεβεντόκορμος. Δύο φορές τραυματίστηκε σε συγκρούσεις αλλά ούτε που τον ένοιαζε. «Αυτά είναι τα παράσημά μου», έλεγε.

   Πολλά λέγονταν για την απόλυτη εχεμύθειά του. Λάμβανε πάντα εξαιρετικές προφυλάξεις. Λέγεται πως διάνυσε μέσα σε μια χειμωνιάτικη νύκτα ξυπόλυτος, μόνο με κάλτσες, για να μην αφήσει ίχνη, μια απόσταση δέκα μιλίων.

   Στο σπίτι του δεν φάνηκε από την ημέρα που έφυγε, για να ενωθεί με τους αντάρτες της ΕΟΚΑ. Μόνο πού και πού έφτανε κάποιο μήνυμα του στους δικούς του. Σ΄ ένα από αυτά τους έγγραφε:

«Να μη σας λυπεί το γεγονός ότι είμαι μακριά σας.
Να είστε περήφανοι για μένα. Μη περιμένετε
ν΄ ακούσετε πως συνελήφθηκα.
Ή στους πεσόντας θα είμαι, ή στους αγωνιστάς»…….


ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΑΜΑΡΑΣ

    Ο Χρήστος (ή Ξάνθος) Σαμάρας έπεσε σε ηλικία 33 ετών, στις 2 Σεπτεμβρίου 1958 στον αχυρώνα του Λιοπετρίου. Καταγόταν από το Λιοπέτρι και ήταν γεωργός. Δεν είχε τελειώσει το δημοτικό σχολείο, αλλά οι ορίζοντες των γνώσεων του ήσαν πολύ πλατιοί. Υπήρξε δραστήριος τοπικός παράγοντας και ο Γρηγόρης Αυξεντίου συνεργάστηκε στενά μαζί του για την κατάρτιση και εκπαίδευση των ομάδων της ΕΟΚΑ της περιοχής. Ο Σαμάρας ήταν άνθρωπος πιστά προσηλωμένος στα ιδανικά της πατρίδας και της θρησκείας και σ΄ αυτό έμοιαζε με τον Ανδρέα Κάρυο, ο οποίος ήταν στενός φίλος του και που έπεσαν μαζί στην ίδια μάχη.

   Οι Άγγλοι τον είχαν επικηρύξει και τον αναζητούσαν γνωρίζοντας τον δραστήριο ρόλο που διαδραμάτιζε στον Αγώνα. Κι όταν νόμισαν ότι τον είχαν στο χέρι, γελάστηκαν, γιατί ο Σαμάρας, συνεπής και συνειδητός αγωνιστής αποφάσισε να πεθάνει πολεμώντας παρά να παραδοθεί.