Σαν Σήμερα

3 Σεπτεμβρίου

 863 - Ο Άραβας εμίρης της Μελιτηνής Ομάρ εισβάλλει στο Ελληνικό έδαφος, διασχίζει λεηλατώντας το θέμα των Αρμενιάκων, φθάνει στα παράλια του Ευξείνου Πόντου και καταλαμβάνει την Αμισό, πόλη ιδιαιτέρως σημαντική για το εμπόριο με την Μαύρη Θάλασσα και την Ανατολή. Ο Στρατηγός των Θρακησίων Πετρωνάς εκστρατεύει εναντίον του με ισχυρό στρατό, περικυκλώνει στον Πόσοντα, κοντά στον ποταμό Λαλακάοντα, τον αραβικό στρατό και τον καταστρέφει, ενώ ο Ομάρ βρίσκει τον θάνατο. Η νίκη των Ελλήνων είχε μεγάλο αντίκτυπο και εξασφάλισε την κυριαρχία της Μικράς Ασίας. Από τότε οι άραβες δεν ενόχλησαν πλέον την Αυτοκρατορία. Τα ακριτικά έπη διασώζουν την ανάμνηση της μεγάλης μάχης.

1826 - Καταπλέει στο Ναύπλιο το πρώτο ατμοκίνητο Ελληνικό πολεμικό πλοίο, "Καρτερία", με πλοίαρχο τον Άγγλο φιλέλληνα Hastings, ο οποίος είχε συνεισφέρει 5.000 λίρες για την ναυπήγησή του.

1843 - Επαναστατημένες Μονάδες του Στρατού με επικεφαλής τον Συνταγματάρχη Δημήτριο Καλλέργη συγκεντρώνονται την νύκτα μπροστά στα ανάκτορα και υποχρεώνουν τον Βασιλέα Όθωνα να παραχωρήσει Σύνταγμα.

1885 - Αποστολή υπομνήματος στην Ελλ. Κυβέρνηση και τις Μεγ. Δυνάμεις από τους Κρήτες αντιπροσώπους για την προστασία του πολιτεύματος της Νήσου.

1922 - Ώρα 01:15. Στην προκυμαία της Κρήνης τελευταίοι παραμένουν ο Αντισυνταγματάρχης Μαρούλης, Διοικητής του ομωνύμου αποσπάσματος, ο Μητροπολίτης Κρήνης και ο αρχισαλπιγκτής του 1ου Συντάγματος Πεζικού Καρράς. Ο τελευταίος σημαίνει το σάλπισμα της αποχωρήσεως του Στρατού από την Ιωνική γη.

1942 - Οι Γερμανοί εκτελούν στις φυλακές Αγιάς Χανίων τον Τχη (ΠΖ) Ραυτόπουλο Αλεξ. για την αντιστασιακή του δράση.

1977 - Αποφασίζεται από τις πολιτικές δυνάμεις του νησιού ότι θα έπρεπε να αποφευχθεί ο προεκλογικός πόλεμος μετά τον θάνατο του Εθνάρχη Μακαρίου και έτσι ο Σπύρος Κυπριανός, τότε πρόεδρος της Βουλής, θα ανακηρυχτεί κανονικός πρόεδρος της Δημοκρατίας για το υπόλοιπο της θητείας του Μακαρίου.

«Η ΕΠΙΚΗ ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟΥ ΤΗΣ ΕΛΔΥΚ 20 ΙΟΥΛΙΟΥ - 16 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1974»

Απόσπασμα από το Εξαμηνιαίο Περιοδικό «Εθνική Φρουρά και Ιστορία» - Τεύχος 25ο «Η ΕΠΙΚΗ ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟΥ ΤΗΣ ΕΛΔΥΚ 20 ΙΟΥΛΙΟΥ - 16 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1974»

Πέτρου Σαββίδη
Μ. Phil. History (Glasgow)
 
  Συμπληρώνεται φέτος μισός αιώνας πολύτιμης ελλαδικής στρατιωτικής παρουσίας στην Κύπρο, η οποία θεσμοθετήθηκε στις 11 Φεβρουαρίου 1959 - κάτω από τη βρετανοτουρκική δαμόκλειο σπάθη του διχοτομικού Σχεδίου Μακμίλλαν - κατά την υπογραφή των Συμφωνιών της Ζυρίχης. Η Συνθήκη Συμμαχίας μεταξύ της Δημοκρατίας της Κύπρου, της Ελλάδας και της Τουρκίας καθόριζε την ίδρυση Τριμερούς Στρατηγείου στο κυπριακό έδαφος (Άρθρο 3) και τη μόνιμη παρουσία στρατιωτικών αποσπασμάτων από την Ελλάδα και την Τουρκία αποτελούμενων από 950 και 650 άνδρες αντίστοιχα (Άρθρο 4).
  
  Στις 7 Νοεμβρίου 1959, με την ΑΠΦ 424.2/124363/07 ΝΟΕ 59 Διαταγή του ΓΕΣ/5ο ΕΓ/1, καθορίστηκε η συγκρότηση ειδικής δύναμης με προορισμό τη μεγαλόνησο. Η έναρξη της συγκρότησης της δύναμης, που έλαβε την ονομασία Ελληνική Δύναμη Κύπρου (ΕΛΔΥΚ) άρχισε στις 20 Νοεμβρίου 1959 στο στρατόπεδο της 651 ΑΒΥΠ στο Μπογιάτι Αττικής (20 Νοεμβρίου - 28 Νοεμβρίου) και ολοκληρώθηκε στις 10 Δεκεμβρίου 1959 στο αεροδρόμιο Ελευσίνας, όπου μεταστάθμευσε από τις 29 Νοεμβρίου 1959 μέχρι τις 8 Μαΐου 1960. Από τις 9 Μαΐου μέχρι και τις 12 Αυγούστου 1960 παρέμεινε στις εγκαταστάσεις του 357 ΣΕ/112 ΠΜ, όπου την 1η Αυγούστου 1960 σε ειδική τελετή, στην παρουσία του τότε Πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Καραμανλή, ο Βασιλιάς Παύλος παρέδωσε την Πολεμική Σημαία του Συντάγματος στον πρώτο Διοικητή της ΕΛΔΥΚ Συνταγματάρχη(ΠΖ) Διονύσιο Αρμπούζη.
  
  Στις 12 Αυγούστου 1960 ολόκληρη η δύναμη του Συντάγματος επιβιβάστηκε σε τρία αρματαγωγά του Βασιλικού Ναυτικού (Α/Γ «ΑΛΙΑΚΜΩΝ» L-104, Α/Γ «ΧΙΟΣ» L-195, A/Γ «ΛΗΜΝΟΣ» L-158) και μετά από ολιγοήμερο ταξίδι, κατέπλευσε το μεσημέρι της 16ης Αυγούστου 1960 στο λιμάνι Αμμοχώστου. Μπορεί η πρώτη ημέρα της δεσμευμένης κυπριακής ανεξαρτησίας να αντιμετωπίστηκε με ψυχρότητα από τον κυπριακό λαό - μετά την αποτυχία πραγματοποίησης του εθνικού στόχου της Ένωσης - η υποδοχή όμως των στρατευμάτων της Ελλάδας, για χάρη της οποίας ο Ελληνισμός της Κύπρου έχυσε άφθονο το αίμα των παιδιών του, υπήρξε συγκινητική. «Τα αποβιβασθέντα χθες εις Κύπρον Ελληνικά Στρατεύματα έτυχον αποθεωτικής υποδοχής», γράφει Ο Φιλελεύθερος την επόμενη ημέρα. Η Ελευθερία σε πρωτοσέλιδο τίτλο της αναφέρει: «Oι γενναίοι φαντάροι υπό τον Συνταγματάρχην Αρπούζην ευρίσκονται από χθες επί του εδάφους της Κυπριακής Πολιτείας».
  
  Σύμφωνα με το Προσάρτημα Β της Συμφωνίας Εφαρμογής της Συνθήκης Συμμαχίας που υπογράφηκε στις 16 Αυγούστου 1960, την ΕΛΔΥΚ θα αποτελούσαν 950 αξιωματικοί, υπαξιωματικοί και άνδρες εκ των οποίων 863 θα στελέχωναν τις μονάδες του Συντάγματος, 12 θα υπηρετούσαν στο επιτελείο του Τριμερούς Στρατηγείου και 75 θα στελέχωναν την Εκπαιδευτική Ομάδα για την εκπαίδευση των μελών του Κυπριακού Στρατού. Η δύναμη του Συντάγματος προέβλεπε την τοποθέτηση ενός συνταγματάρχη (διοικητή), ενός αντισυνταγματάρχη (υποδιοικητή), 5 ταγματαρχών, 22 λοχαγών, 33 κατώτερων αξιωματικών, 1 ανθυπασπιστή, 14 αρχιλοχιών, 121 λοχιών, 130 δεκανέων και 535 στρατιωτών. Η συγκρότηση του Συντάγματος της ΕΛΔΥΚ περιελάμβανε τη Διοίκηση και το Επιτελείο (22 άνδρες), το Λόχο Διοικήσεως του Συντάγματος (146), το κλιμάκιο Υγειονομικού (12), τη Διμοιρία Αναγνώρισης (21), το Λόχο Βαρέων Όπλων (62), και δύο Τάγματα Πεζικού (600).
  
  Οι επιθετικές επιχειρήσεις της ΕΛΔΥΚ κατά του Κιόνελι
  
  Το πρωινό του Σάββατου της 20ης Ιουλίου 1974 ολόκληρο το Σύνταγμα της ΕΛΔΥΚ βρισκόταν σε αραίωση εντός του στρατοπέδου στην περιοχή Κολοκόση, μεταξύ του προαστίου Άγιος Δόμετιος και του χωριού Γερόλακκος. Παρά το γεγονός ότι από την 19:20 ώρα της Παρασκευής το ΓΕΕΦ διέταξε την ΕΛΔΥΚ να εφαρμόσει το Σχέδιο Αμύνης Κύπρου (ΣΑΚ), κατά πολύ περίεργο τρόπο το Σύνταγμα όχι μόνο δεν προωθήθηκε στους Χώρους Διασποράς του, αλλά παρέμεινε για τρεις ολόκληρες ημέρες εντός του στρατοπέδου του (20-22 Ιουλίου) δεχόμενο τον καταστροφικό βομβαρδισμό της τουρκικής αεροπορίας.Περί την 06:05 ώρα του Σαββάτου το στρατόπεδο της ΕΛΔΥΚ άρχισε να δέχεταιανηλεή βομβαρδισμό από την τουρκική αεροπορία. Το έδαφος ανασκάφηκε απότις βόμβες, τις ρουκέτες και τους πολυβολισμούς και γέμισε κρατήρες. Χαλασμένατολ, διαλυμένα δέντρα, διαλυμένα καλώδια ηλεκτρικού ρεύματος και τηλεφώνωναπό τις κομμένες κολόνες, νερά που ανάβλυζαν από κατεστραμμένες σωλήνες,κρεβάτια, είδη στρατωνισμού και διάφορα στρατιωτικά υλικά πετάγονταν σεδιάφορες κατευθύνσεις από το ωστικό κύμα των εκρήξεων. Το πρώτο ελληνικό αίμαάρχισε να ποτίζει άδικα το ξηρό έδαφος του στρατοπέδου. Μέσα σε αυτό τοπανδαιμόνιο το προσωπικό έλαβε παθητικά μέτρα προστασίας και θέσεις κάλυψηςσε ορύγματα που υπήρχαν σε διάφορα σημεία του στρατοπέδου και σε σπηλιές καικουφώματα στο ύψωμα Β. Το ΓΕΕΦ απέστειλε λίγο αργότερα τρία τετράδυμααντιαεροπορικά πολυβόλα 0,50 και δύο αντιαεροπορικά πυροβόλα Μπόφορς40 χιλ. της 195 ΜΕΑ/ΑΠ, για να προσφέρουν στοιχειώδη αντιαεροπορικήπροστασία στο Σύνταγμα. Παρά τον τακτικό αιφνιδιασμό, τις μεγάλες καταστροφέςστο στρατόπεδο και τις πρώτες απώλειες προσωπικού, οι άνδρες της ΕΛΔΥΚ άρχισαν να εξοικειώνονται με τον τρόμο του πολέμου και προετοιμάζονταν για ναεισέλθουν στη φωτιά της μάχης.
  
  Με προφορική διαταγή του ΓΕΕΦ διατάχθηκε η διενέργεια «επιθετικής αναγνώρισης» την 09:00 ώρα, με σκοπό την «εγκατάσταση προωθημένων στοιχείων ασφαλείας της γραμμής άμυνας του στρατοπέδου και την αναγνώριση της αμυντικής τοποθεσίας του εχθρού» στην κατεύθυνση Κιόνελι. Η ενέργεια δεν ολοκληρώθηκε, αφού πραγματοποιήθηκε κάτω από δυσμενείς συνθήκες χωρίς στοιχειώδη οργάνωση, συντονισμό, και προετοιμασία από τις συμμετέχουσες δυνάμεις και χωρίς ξεκάθαρο σκοπό από τη προϊστάμενη διοίκηση, το ΓΕΕΦ. Η 23 ΕΜΑ απέστειλε μια ΙΜΑ με 13 περίπου άρματα Τ-34/85, τα οποία φτάνοντας στην περιοχή του στρατοπέδου, κατευθύνθηκαν προς το Κιόνελι χωρίς συντονισμό με τα πεζοπόρα τμήματα της ΕΛΔΥΚ. Παρά το στρατόπεδο της ΤΟΥΡΔΥΚ εκτέλεσαν βολές πυροβόλων και πολυβόλων εναντίον των εγκαταλελειμμένων εγκαταστάσεων και ακολούθως, παρακάμπτοντάς το από αριστερά, άρχισαν να κινούνται βόρεια. Περιέργως, αρκετά από τα άρματα παρουσίασαν βλάβες και συγκεντρώθηκαν τελικά στο στρατόπεδο της ΕΛΔΥΚ για επισκευές. Ο ΟΥΜΑ (+) συνέχιζε να κατευθύνεται προς το ρέμα Σιέμμος (ένα περίπου χιλιόμετρο από το στρατόπεδο της ΤΟΥΡΔΥΚ), το οποίο υπερέβηκε και σταμάτησε στις βόρειες όχθες του. Τα τμήματα της ΕΛΔΥΚ (3ος και 6ος Λόχος), που δεν είχαν προϊδεασθεί έγκαιρα, αναδιατάχθηκαν ταχύτατα και άρχισαν να κινούνται βόρεια. Προωθήθηκαν προς το ρέμα όταν με έκπληξη είδαν τα άρματα της 23 ΕΜΑ να συμπτύσσονται. Σύμφωνα με μια εκδοχή ο λόγος που διατάχθηκε η σύμπτυξη ήταν το σοβαρό πρόβλημα ελέγχου και συντονισμού του ουλαμού λόγω ανυπαρξίας ασύρματης επικοινωνίας μεταξύ των αρμάτων. Άλλη εκδοχή παρουσιάζει τη ανακοπή της ενέργειας λόγω «εκτεταμένης πυρκαγιάς καιόμενων θάμνων και χόρτων», όπου «τα άρματα δεν ήταν δυνατό να περάσουν τη φωτιά». Κάτω όμως από τέτοιες συνθήκες διατάχθηκε τελικά και η σύμπτυξη του τμήματος της ΕΛΔΥΚ προς τις αρχικές του θέσεις.
  
  Την 17:30 ώρα του Σαββάτου, το ΓΕΕΦ απέστειλε με αγγελιαφόρο διαταγή προς την ΕΛΔΥΚ προκειμένου να ενεργήσει από την 18:30 ώρα εναντίον του θύλακα Λευκωσίας-Κιόνελι-Αγύρτας. Το σχέδιο που αποφασίστηκε να εφαρμοσθεί από το ΓΕΕΦ προέβλεπε επίθεση της ΕΛΔΥΚ με δύο ΤΠ(-) και ΙΜΑ για κατάληψη της ισχυρής αμυντικής τοποθεσίας του χωριού Κιόνελι (κύρια προσπάθεια) και ταυτόχρονη επίθεση του 399 ΤΠ (αντί του 241 ΤΠ που προέβλεπαν τα σχέδια) από βορειοανατολικά για κατάληψη του Υψώματος 227 «Φρατζόλα» βορείως του χωριού (δευτερεύουσα προσπάθεια). Παράλληλα άλλες υποστηρικτικές ενέργειες θα διενεργούνταν στα χωριά Φώττα, Κρηνί, Πιλέρι, και Κανλί και το Ύψωμα 232 «Σιαμπάν».
  
  Παρά τον ανηλεή βομβαρδισμό των θέσεών της από την εχθρική αεροπορία, την απογοήτευση της πρωινής επιχείρησης και την ανεπίτρεπτη προειδοποίηση εξήντα λεπτών εκ μέρους του ΓΕΕΦ η Ελληνική Δύναμη Κύπρου εκτόξευσε την 18:30 ώρα επιθετική ενέργεια σε δύο κατευθύνσεις, με δύο διοικήσεις σε α’ κλιμάκιο και με κύρια προσπάθεια την αριστερή κατεύθυνση. Αριστερά ενέργησε το 2ο ΤΠ(-) με τον 6ο, τον 4ο Λόχο και ενισχυμένη διμοιρία και δεξιά το 1ο ΤΠ(-) με τον 3ο και 2ο Λόχο. Στην ενέργεια συμμετείχε η ΙΜΑ με εφτά άρματα μάχης Τ34/85 και τέσσερα τεθωρακισμένα οχήματα BTR-152 της 23 ΕΜΑ και ΟΥΛΑΝ με τέσσερα τεθωρακισμένα Marmon Herrington της 21 ΕΑΝ. Ως εφεδρεία τηρήθηκε ο 1ος Λόχος στην περίμετρο του στρατοπέδου.
  
  Αρχικά η ενέργεια εξελίχθηκε επιτυχώς και τα επιτιθέμενα τμήματα κατόρθωσαν να εισχωρήσουν εντός της εχθρικής τοποθεσίας άμυνας. Διάβηκαν πρώτα το ρέμα Σιέμμος - που είχαν φτάσει κατά την πρωινή επιχείρηση - και προωθήθηκαν μέσα στο σκοτάδι, κάτω από σφοδρά εχθρικά πυρά όλμων και θεριστικά πυρά πολυβόλων, μέχρι το ρέμα Jinnar, το οποίο αποτελούσε φυσικό αντιαρματικό κώλυμα που διέκοπτε οριζοντίως το ακάλυπτο πεδινό έδαφος μεταξύ του στρατοπέδου της ΕΛΔΥΚ και του χωριού Κιόνελι, σε απόσταση 1,200 περίπου μέτρων από αυτό. Μετά από σφοδρή ανταλλαγή πυρών, κάτω από την πίεση των φίλιων τμημάτων, τα εχθρικά τμήματα που βρίσκονταν στο ρέμα ανατράπηκαν και συμπτύχθηκαν τη νύκτα προς Κιόνελι. Αρκετά όμως τεθωρακισμένα οχήματα και άρματα της ΙΜΑ παρουσίασαν μηχανικές βλάβες, με αποτέλεσμα να μην μπορέσουν να ακολουθήσουν τα πεζοπόρα τμήματα της ΕΛΔΥΚ στον σκληρό αγώνα τους. Από τα τέσσερα άρματα του ΟΥΜΑ και τα τέσσερα τεθωρακισμένα του ΟΥΛΑΝ του 2ου Τάγματος μόνο ένα άρμα (με βλάβη στο πυροβόλο) και δύο τεθωρακισμένα κατόρθωσαν να φτάσουν στο ρέμα Jinnar. Ένα από τα τρία άρματα του ΟΥΜΑ του 1ου Τάγματος έπεσε μέσα στο ρέμα λόγω του σκότους και εγκαταλείφθηκε. 
  
  Οι λόχοι της ΕΛΔΥΚ αντάλλαξαν σφοδρά πυρά με τα τουρκικά τμήματα που υπερασπίζονταν περιμετρικά το χωριό, αλλά - λόγω του επίπεδου και ακάλυπτου εδάφους μεταξύ του ρέματος και της εχθρικής γραμμής άμυνας - τελικά καθηλώθηκαν στη βόρεια όχθη του. Η έλλειψη ασύρματων μέσων για επικοινωνία τόσο με τη διοίκηση του Συντάγματος όσο και μεταξύ των κλιμάκιων των λόχων δημιούργησαν τεράστια προβλήματα. Τα φίλια τμήματα, παρά τα καταιγιστικά πυρά που δέχτηκαν, πίεσαν με σφοδρότητα τις εχθρικές θέσεις, αλλά η επιθετική ορμή ανακόπηκε αφού τα εναπομείναντα άρματα και τεθωρακισμένα δεν μπόρεσαν να διαβούν το κώλυμα. Μετά την 02:00 ώρα η αδυναμία διάσπασης της τοποθεσίας και η έλευση του πρώτου φωτός σε μερικές ώρες, παράλληλα με την αποτυχία ευόδωσης της κύριας προσπάθειας, οδήγησε - μετά από διαταγή του ΓΕΕΦ - στη σύμπτυξη των επιτιθέμενων τμημάτων στη γραμμή άμυνας του στρατοπέδου. Οι απώλειες της αιματηρής νυκτερινής επιχείρησης σε σχέση με το επιχειρησιακό όφελος που επιτεύχθηκε δεν ήταν ευκαταφρόνητες. Ένας μόνιμος υπαξιωματικός και επτά οπλίτες έπεσαν στο πεδίο της μάχης και αγνοείται η τύχη άλλων έντεκα. Επίσης πέντε αξιωματικοί και δώδεκα οπλίτες τραυματίστηκαν.
  
  Από το πρώτο φως της Κυριακής 21 Ιουλίου και καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας η τουρκική αεροπορία προσέβαλε με σφοδρότητα κατά διαδοχικά κύματα το στρατόπεδο της ΕΛΔΥΚ με βόμβες, ρουκέτες και πολυβολισμούς. Την ίδια ημέρα επέστρεψαν στο στρατόπεδο οι οπλίτες της 72Γ΄ ΕΣΣΟ, οι οποίοι κατά τον πλου επαναπατρισμού τους με το Α/Γ «ΛΕΣΒΟΣ» αποβιβάστηκαν εκτάκτως στην Πάφο και μεταφέρθηκαν κατά τη διάρκεια της νύκτας μέσω Τροόδους στη φωτιά της μάχης. Τη δεύτερη ημέρα του πολέμου το Σύνταγμα παρέμεινε αδρανές, ασχολούμενο με την αμυντική οργάνωση της τοποθεσίας του στρατοπέδου, παρακολουθώντας τη συνεχή ενίσχυση του θύλακα Κιόνελι-Αγύρτας με ισχυρές δυνάμεις αλεξιπτωτιστών και καταδρομών και αναμένοντας την εκδήλωση εχθρικής ενέργειας. Ενόψει του αναμενόμενου κινδύνου, ο Σταθμός Διοίκησης (ΣΔ) της ΕΛΔΥΚ μεταφέρθηκε από το στρατόπεδο αρκετές εκατοντάδες μέτρα πίσω, στο ύψωμα της Σχολής Γρηγορίου.
  
  Από το πρωί της Δευτέρας 22 Ιουλίου η τουρκική αεροπορία συνέχισε να σφυροκοπά το στρατόπεδο με ρουκέτες, πολυβολισμούς, και εμπρηστικές βόμβες Ναπάλμ, ενώ δεκάδες βλήματα όλμων 4,2 ιντσών - πρώτη φορά από την έναρξη των επιχειρήσεων - έπληξαν με σφοδρότητα το στρατόπεδο προκαλώντας καταστροφικές ζημιές στις εγκαταστάσεις και απώλειες στο προσωπικό. Την 16:00 ώρα, όταν άρχισε να εφαρμόζεται η εκεχειρία, τουρκικές δυνάμεις εκδήλωσαν με ύπουλο τρόπο επιθετική ενέργεια στο ανατολικό πλευρό της διάταξης της ΕΛΔΥΚ προς την κατεύθυνση του προαστίου Αγίου Δομετίου, απειλώντας με αποκοπή τον οδικό άξονα με τη Λευκωσία. Η δυναμική αντίδραση του 3ου Λόχου, με την υποστήριξη ενός ΟΥΜΑ Τ-34/85, προς την κατεύθυνση της ενέργειας, αναχαίτισε την τουρκική εισχώρηση, αναγκάζοντας τα εχθρικά τμήματα σε υποχώρηση.
  
  Παράλληλα, ισχυρή τουρκική δύναμη πεζικού - υποστηριζόμενη από πυρά όλμων 4,2 ιντσών και 81 χιλ. - εμφανίστηκε να κινείται ακροβολισμένη από την κατεύθυνση Κιόνελι προς το στρατόπεδο της ΕΛΔΥΚ. Η κατάπαυση του πυρός δημιούργησε σοβαρό πρόβλημα στα φίλια τμήματα, τα οποία είχαν αυστηρές διαταγές να διατηρήσουν πάση θυσία την εκεχειρία. Η κατάσταση άρχισε να καθίσταται κρίσιμη, αφού υπήρχε άμεσος κίνδυνος εγκλωβισμού αλλά και καταστροφής ολόκληρου του Συντάγματος. Η αποφασιστικότητα του διοικητή του 4ου Λόχου που αμυνόταν στην βορειοδυτική περίμετρο του στρατοπέδου, ήταν καθοριστική. Το ακάλυπτο εχθρικό πεζικό προσβλήθηκε ακατάπαυστα, αλλά οι Τούρκοι συνέχισαν να οδηγούνται στη μάχη σαν υπνωτισμένοι χωρίς επαρκή κάλυψη. Οι αμυνόμενοι υπερασπίζονταν με σθένος το στρατόπεδό τους προκαλώντας βαρύτατες απώλειες στον αντίπαλο. Η έλευση του πρώτου φωτός την επόμενη ημέρα αποκάλυψε μπροστά από το συρματόπλεγμα του στρατοπέδου τις απώλειες του εχθρού, άφθονο εγκαταλελειμμένο οπλισμό, πυρομαχικά, βαρέα όπλα και υλικά επικοινωνιών. 
  
  Στις 23 Ιουλίου δημιουργήθηκε επικίνδυνο κενό στο αριστερό πλευρό της διάταξης του Συντάγματος μετά την εισχώρηση εχθρικών δυνάμεων πεζικού και αρμάτων, τα οποία απέκοψαν την οδό Λευκωσίας-Μόρφου, θέτοντας σε άμεσο κίνδυνο το αεροδρόμιο Λευκωσίας. Για την αντιμετώπιση της κρίσιμης κατάστασης το ΓΕΕΦ διάταξε την άμεση προώθηση της Α΄ Μοίρας Καταδρομών στο αεροδρόμιο, η οποία με δυναμισμό ανέκοψε την εχθρική εισχώρηση αποτρέποντας την κατάληψη του. Τελικά, μέχρι το απόγευμα, το αεροδρόμιο εγκαταλείφθηκε αδικαιολογήτως στις δυνάμεις των Ηνωμένων Εθνών μετά από αυστηρή διαταγή του ΓΕΕΦ και πιέσεις της Ελληνικής Πρεσβείας.
  
  Η επική μάχη του Στρατοπέδου της ΕΛΔΥΚ
  
  Η αποτυχία της κύριας (για εξάλειψη του προγεφυρώματος) αλλά και της δευτερεύουσας (για την εξουδετέρωση του θύλακα) προσπάθειας του ΓΕΕΦ τη νύκτα της 20ης/21ης Ιουλίου, επέτρεψε όχι μόνο την εδραίωση του αποβατικού προγεφυρώματος, αλλά και τη συνένωση του στις 22 Ιουλίου με το αεροπρογεφύρωμα στον τουρκοκυπριακό θύλακα Κίονελι - Αγύρτας, επιφέροντας τη χαριστική βολή στη μάχη της Κύπρου. Στο ενδιάμεσο διάστημα (3 - 13 Αυγούστου) και κατά τη διάρκεια της δεύτερης φάσης των επιχειρήσεων (14 - 16 Αυγούστου) το Σύνταγμα κατακερματίστηκε σε διάφορα τμήματα τα οποία χρησιμοποιήθηκαν για τη συμπλήρωση των κενών σε διάφορες τοποθεσίες άμυνας. Ταυτόχρονα, η επιθετική προώθηση των τουρκικών δυνάμεων κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας, με την ανοχή του ΓΕΕΦ και του ΑΕΔ, δημιούργησε ασφυκτικό κλοιό γύρω από το στρατόπεδο της ΕΛΔΥΚ, στο οποίο διατέθηκαν τρεις λόχοι της - υπό τη διοίκηση της ΙΙΙ ΑΤΔ - για να υπερασπιστούν μέχρις εσχάτων την τιμή του Συντάγματος, ποτίζοντας με το πολύτιμο αίμα των ηρωικών παιδιών της το μαρτυρικό χώμα της μεγαλονήσου.
  
  Την παραμονή της έναρξης της δεύτερης φάσης των επιχειρήσεων η κατάσταση της κρίσιμης τοποθεσίας άμυνας στο στρατόπεδο της ΕΛΔΥΚ είχε ως ακολούθως:
  
  • Ο 2ος Λόχος βρισκόταν εγκατεστημένος στην περιοχή που ονομάζεται Προμαχώνας με τομέα ευθύνης βόρεια προς το στρατόπεδο της ΤΟΥΡΔΥΚ μέχρι και ανατολικά προς τα αγγλικά νεκροταφεία. Διοικητής του λόχου ήταν ο Λοχαγός Ηλίας Κωνσταντούλας με διμοιρίτες τον Υπολοχαγό Ιωάννη Κόλλια, τον Ανθυπολοχαγό Κωνσταντίνο Γκλάβα και τον Αρχιλοχία Παναγιώτη Μπόσινα.
  • Ο 4ος Λόχος βρισκόταν εγκατεστημένος στη δυτική πλευρά του στρατοπέδου, από το ύψωμα Αγίου Γεωργίου μέχρι και τα μαγειρεία, με τομέα ευθύνης βορειοδυτικά και κυρίως δυτικά προς την κατεύθυνση Γερολάκκου. Διοικητής του λόχου ήταν ο Κύπριος Λοχαγός Λούης Ιωαννίδης με διμοιρίτες τον Υπολοχαγό Νικόλαο Μητσόπουλο, τον Αρχιλοχία Χρήστο Σκαμπαρδώνη και τον Ανθυπασπιστή Κωνσταντίνο Κέντρα. 
  • Ο Λόχος Διοικήσεως του Συντάγματος βρισκόταν εγκατεστημένος στο Ύψωμα Β΄, εκτός στρατοπέδου, με τομέα ευθύνης δυτικά προς την κατεύθυνση Γερολάκκου και νοτιοδυτικά. Διοικητής του λόχου ήταν ο Ταγματάρχης Σπυρίδων Δελλής, με διμοιρίτες τον Λοχαγό Σωτήριο Σταυριανάκο, τον Λοχαγό Κοντόπουλο, τον Αρχιλοχία Κωνσταντίνο Κούρλιο, τον Αρχιλοχία Νικόλαο Γιαννακόπουλο και τον Αρχιλοχία Στράτο Μπακιρτζή.
  • Διοικητής της τριλοχίας (δηλαδή όλων των παραπάνω δυνάμεων) ορίσθηκε ο Υποδιοικητής της ΕΛΔΥΚ Αντισυνταγματάρχης Παναγιώτης Σταυρουλόπουλος, με υπασπιστή το Λοχαγό Βασίλειο Σταμπουλή.
  
  Αργά το απόγευμα της Τρίτης, πριν το ξέσπασμα της «καταιγίδας», ο Αντισυνταγματάρχης Σταυρουλόπουλος συνοδευόμενος από τον υπασπιστή του Λοχαγό Σταμπουλή, τον Ταγματάρχη Δελλή και τους Λοχαγούς Σταυριανάκο και Κοντόπουλο επισκέφθηκαν τα ορύγματα των ανδρών στο Ύψωμα Β΄ για τις τελευταίες οδηγίες: «Ό,τι και να γίνει, έχουμε χρέος και τιμή να υπερασπιστούμε τη σημαία μας και το στρατόπεδό μας, μέχρι να πέσει και ο τελευταίος στρατιώτης και αξιωματικός».
  
  Στις 14 Αυγούστου η ΕΛΔΥΚ βρισκόταν κατατεμαχισμένη σε τρία μέρη. Ο 1ος και 6ος Λόχος (1ο ΤΠ(-)) βρισκόταν εγκατεστημένος αμυντικά στη διάβαση Βασίλειας υπό διοίκηση του 11ου ΤΣ του ΓΕΕΦ, ο 3ος και 5ος Λόχος (2ου ΤΠ(-)) σε αποστολή επιβράδυνσης υπό διοίκηση της Διοίκησης Ιππικού Τεθωρακισμένων στη γραμμή Πενταλιά - Σωτήρα - Στρόβολος - Αθαλάσσα, ενώ την υπεράσπιση και διατήρηση της σχεδόν περικυκλωμένης τοποθεσίας του στρατοπέδου ανέλαβε η τριλοχία της ΕΛΔΥΚ. Η διοίκηση και το επιτελείο του Συντάγματος βρίσκονταν σε ασφάλεια στα μετόπισθεν.
  
  Η τιτάνια μάχη του στρατοπέδου
  
  Από τις πρώτες πρωινές ώρες της δεύτερης φάσης των επιχειρήσεων αρχίζει ένας τιτάνιος αγώνας, ο οποίος θα κορυφωθεί τις μεταμεσημβρινές ώρες της Παρασκευής 16 Αυγούστου. Κατά τη διάρκεια αυτής της άνισης, αλλά επικής μάχης το στρατόπεδο της ΕΛΔΥΚ, υπό τις διαταγές του θαραλλέου Αντισυνταγματάρχη Σταυρουλόπουλου, θα μετατραπεί σε θυσιαστήριο. Ήδη, από την 05:00 ώρα η τουρκική αεροπορία αρχίζει να βομβαρδίζει με αγριότητα τις θέσεις των τριών λόχων, ενώ από την 07:00 ώρα η περιοχή ανασκάπτεται και από τα φονικά πυρά των εχθρικών όλμων 4,2 ιντσών και του πυροβολικού. 
  
  Την 08:30 ώρα εκτοξεύεται επιθετική ενέργεια εναντίον του στρατοπέδου απ’ όλες τις κατευθύνσεις με την υποστήριξη αρμάτων και σφοδρών πυρών όπλων καμπύλης τροχιάς. Ο Λόχος Διοικήσεως του Συντάγματος δέχεται μετωπικά πυρά από δυτικά αλλά και καταιγιστικά πυρά από νότια, από την περιοχή του στρατοπέδου του 11ου ΤΣ που έχει καταληφθεί. Καταιγισμό πυρών δέχονται και οι δύο λόχοι μέσα στο στρατόπεδο, οι οποίοι αντιμετωπίζουν την εχθρική προσπάθεια με σθένος και αποφασιστικότητα. Οι καταστροφικές βολές του πυροβολικού της ΕΦ ανακόπτουν την πρώτη αυτή εχθρική επίθεση εξαναγκάζοντας τους Τούρκους σε οπισθοχώρηση προς την κατεύθυνση Γερολάκκου. Και ενώ η προσοχή των ανδρών στο Ύψωμα Β΄ είναι στραμμένη προς δυσμάς, ξαφνικά εμφανίζονται από τη νότια κατεύθυνση του στρατοπέδου του 11ου ΤΣ, από απόσταση 200 περίπου μέτρων, δεκάδες Τούρκοι στρατιώτες, οι οποίοι με εφ’ όπλου λόγχη ορμούν εναντίον των θέσεων του Λόχου Διοικήσεως. Στην αρχή οι αμυνόμενοι αιφνιδιάζονται και παραλύουν. Τότε ακριβώς, δύο ανδρείοι στρατιώτες (ο Δημήτρης Σιμήτας και ο Λουκάς Βαρελτζής) σηκώνονται όρθιοι στα ορύγματά τους και ακάλυπτοι αρχίζουν να βάλλουν με τα αυτόματα τυφέκια κατά των Τούρκων που έρχονται κατά πάνω τους. Αψηφώντας τον κίνδυνο αλλάζουν συνεχώς γεμιστήρες και καταφέρνουν να ανακόψουν την ορμή τους. Όταν το όπλο του Σιμήτα υπερθερμαίνεται αρπάζει ένα πολυβόλο και συνεχίζει ακάλυπτος να πολυβολεί, μέχρι που οι επιτιθέμενοι τρέπονται σε φυγή. Τότε ακριβώς δέχεται μια ριπή πολυβόλου από ένα άρμα που οπισθοχωρεί προς το Γερολάκκο και πέφτει θανάσιμα τραυματισμένος στο όρυγμά του, καταφέρνοντας όμως με τον ηρωισμό του να σώσει το λόχο του από βέβαιη καταστροφή.
  
  Η κατάσταση όμως είναι δραματική, αφού οι γιατροί, οι νοσοκόμοι, τα νοσοκομειακά οχήματα και όλο το ιατρικό και φαρμακευτικό υλικό μεταφέρθηκαν στα μετόπισθεν την προηγούμενη ημέρα κατά τη μεταφορά των υλικών διαχείρισης. Στο στρατόπεδο το άδειο Κέντρο Νοσηλείας ΕΛΔΥΚ (ΚΝΕ) γεμίζει με τραυματίες, στους οποίους όμως δεν μπορεί να προσφερθεί ιατρική περίθαλψη. Συνάδελφοί τους, τους δένουν πρόχειρα τα τραύματα ενώ οι ελαφρά τραυματισμένοι επιστρέφουν πίσω στις θέσεις τους. Στο Ύψωμα Β΄ οι σπαρακτικές φωνές των καταματωμένων τραυματιών που είναι αβοήθητοι μέσα στα ορύγματα δεν μένουν αναπάντητες. Ψυχωμένοι συνάδελφοί τους προσεγγίζουν τις θέσεις τους, και τραβώντας τους έξω από τα ορύγματα, μέτρο με μέτρο σέρνονται μαζί τους προς τις θέσεις του 212 ΤΕ (-) στην περιοχή του υψώματος Καϊσή. Οι Τούρκοι οι οποίοι τους εντοπίζουν να σέρνονται στο ακάλυπτο χωράφι δυτικά της Σχολής Γρηγόριου, βάλλουν με θεριστικά πυρά εναντίον τους από το στρατόπεδο του 11ου ΤΣ μετατρέποντας την προσπάθεια μεταφοράς των τραυματιών σε αποστολή θανάτου.
  
  Την 11:20 ώρα εξαπολύεται δεύτερη συνδυασμένη επίθεση αρμάτων και πεζικού, η οποία ανακόπτεται από τους αμυνόμενους με σθένος. Την 15:00 απογευματινή ώρα ακολουθεί τρίτη σφοδρή επίθεση. Οι άνδρες των τριών λόχων, παρά τη δύσκολη και ταλαιπωρημένη φυσική τους κατάσταση, πολεμούν με θάρρος και εμπιστοσύνη προς τους αξιωματικούς και υπαξιωματικούς τους, οι οποίοι είναι αποφασισμένοι να αγωνισθούν μέχρις εσχάτων. Η συνδρομή του πυροβολικού της ΕΦ είναι πραγματικά πολύτιμη και δεν επιτρέπει στους επιτιθέμενους να καταλάβουν το στρατόπεδο. Στη φωτιά της μάχης, περί την 16:00 ώρα, τα πυρομαχικά των βαρέων όπλων τελειώνουν και ζητείται απεγνωσμένα η κατεπείγουσα αποστολή βλημάτων ΠΑΟ και όλμων. Η πολύωρη αντίσταση των τριών λόχων υποχρεώνει τις τουρκικές δυνάμεις να διασκορπιστούν σε μικρές ομάδες και παρά τις αγωνιώδεις πολύωρες προσπάθειές τους, ο εχθρός τελικά αναγκάζεται να υποχωρήσει περί την 17:40 ώρα, εγκαταλείποντας στο πεδίο της μάχης νεκρούς, τραυματίες, και οπλισμό.
  
  Την Πέμπτη 15 Αυγούστου, ημέρα της Παναγίας, οι τουρκικές δυνάμεις αποφεύγουν για πολλές ώρες να επιτεθούν κατά της τοποθεσίας άμυνας του στρατοπέδου, αλλά συνεχίζουν να προσβάλλουν τις θέσεις των λόχων με πυρά όλμων και πυροβολικού και βολές αρμάτων, τα οποία όμως δεν προσεγγίζουν το στρατόπεδο. Η αεροπορία όμως συνεχίζει να ισοπεδώνει με συνεχείς προσβολές το στρατόπεδο, το οποίο πλέον παρουσιάζει εικόνα ολοκληρωτικής καταστροφής. Υπό την κάλυψη αρμάτων οι Τούρκοι αποστέλλουν οχήματα και προσωπικό μπροστά από τις θέσεις των λόχων της ΕΛΔΥΚ για περισυλλογή των νεκρών και τραυματιών της προηγούμενης ημέρας. Και ενώ η κατάσταση παρουσιάζεται σταθερή, περί την 14:00 απογευματινή ώρα ο 2ος Λόχος παρατηρεί ότι μέσα στα πυκνά δέντρα του στρατοπέδου της ΤΟΥΡΔΥΚ γίνονται προετοιμασίες και συγκέντρωση προσωπικού για τη διενέργεια συνδυασμένης επίθεσης πεζικού και αρμάτων στο δεξιό πλευρό της διάταξης της ΕΛΔΥΚ, προς τα αγγλικά νεκροταφεία και το ύψωμα της Σχολής Γρηγορίου. Χωρίς καθυστέρηση ο 2ος Λόχος εκτελεί δραστικές επαναλαμβανόμενες βολές με εκρηκτικά βλήματα όλμων 60 χιλ. ενώ τα πολυβόλα του λόχου εκτελούν θεριστικές βολές εναντίον των εχθρικών συγκεντρώσεων, καταστρέφοντας την προσπάθεια εν τη γένεση της. Στη δυτική πλευρά του στρατοπέδου, όταν η περισυλλογή των νεκρών και των τραυματιών ολοκληρώνεται, αρχίζει από τη 16:30 ώρα σφοδρότατη προσβολή των θέσεων της τριλοχίας με πυρά όλμων 4,2 ιντζών και πυροβολικού. Ο Αντισυνταγματάρχης Σταυρουλόπουλος διαισθανόμενος τις εχθρικές προθέσεις ζητεί απεγνωσμένα ενισχύσεις, από την ΕΛΔΥΚ και το ΓΕΕΦ, η οποία όμως δεν φθάνει ποτέ. Το ιατρείο έχει γεμίσει με στρατιώτες που υποφέρουν από ηλίαση, γαστρεντερίτιδες, υψηλό πυρετό και σφαδάζουν από την εξαθλίωση και τους φοβερούς πόνους των πολεμικών τραυμάτων. Ζητεί επείγοντος γιατρούς, νοσοκόμους, φαρμακευτικό υλικό και νοσοκομειακά οχήματα χωρίς όμως αποτέλεσμα.
  
  Πριν το τελευταίο φως της ημέρας, αναφέρει ο Λοχίας Αθανάσιος Χρυσάφης: «άρχισε μικρή κινητικότητα στο στρατόπεδο για νερό, πυρομαχικά, φάρμακα, καφέ και ζάχαρη. Σαν τα ποντίκια βγαίναμε από τις τρύπες ... Περιμέναμε όλοι με τα μάτια καρφωμένα μέσα στην νύκτα για να δούμε το τρέιλερ με το φαγητό. Ένα μικρό τρέιλερ της Εθνοφρουράς πράγματι ήρθε σε λίγο, δεν έφτασε το φαγητό ούτε για πενήντα στρατιώτες ... την νύκτα εκείνη δεν μας ένοιαζε ούτε το φαγητό, ούτε τίποτε. Την άλλη μέρα ξέραμε ότι θα πεθάνουμε. Όταν περιμένεις το σίγουρο θάνατο κάνεις νηστεία. Οι στρατιώτες και οι αξιωματικοί που οι περισσότεροι είχαν οικογένειες και παιδιά, απομονώθηκαν ο καθένας στον εαυτό του, γύρισαν στο όρυγμά τους και περίμεναν τα αιώνια δευτερόλεπτα της νύκτας που δεν θέλαμε ποτέ να ξημερώσει».
  
  Η ημέρα της κολάσεως δεν άργησε να ’ρθει. Το ξημέρωμα της Παρασκευής 16 Αυγούστου σηματοδοτεί μια από τις πλέον αιματηρές αλλά ενδοξότερες ημέρες στην ιστορία του Ελληνικού Στρατού. Από το πρώτο φως της ημέρας η τουρκική αεροπορία αρχίζει να προσβάλλει το στρατόπεδο με πολυβολισμούς, ρουκέτες και εμπρηστικές βόμβες Ναπάλμ. Ολόκληρη σχεδόν η τοποθεσία φλέγεται και πυκνός καπνός και σκόνη καλύπτει την περιοχή. Ισχυρές δυνάμεις πεζικού και αρμάτων, κάτω από την κάλυψη σφοδρών πυρών όλμων και πυροβολικού, εξαπολύουν επίθεση κατά της τοποθεσίας άμυνας του στρατοπέδου. Ο Λοχίας Χρυσάφης περιγράφει την κατάσταση που επικρατεί: «Από βαθειά χαράματα φάνηκε ότι ήταν η τελευταία μέρα μας. Άρχισε από τα άγρια χαράματα σκληρός και αδυσώπητος βομβαρδισμός της περιοχής του στρατοπέδου μας ... Είμαστε αναγκασμένοι να περιμένουμε το τέλος μας. Από τις πολλές εκρήξεις έρχονταν τα χώματα και οι πέτρες και μας έθαβαν ζωντανούς μέσα στα ορύγματά μας. Από τον ουρανό έπεφταν συνεχώς τρελά βαρέλια με Ναπάλμ ... Φωνάζαμε τους διπλανούς μας να δούμε αν ζουν και κάνεις δεν απαντούσε. Δεν μπορούσαμε να σηκώσουμε κεφάλι να δούμε αν έρχονται τα άρματα και το πεζικό ... Άρχισαν να ακούγονται από διάφορα μέρη ουρλιαχτά τραυματιών, που κανείς όμως δεν μπορούσε να βοηθήσει ... Η ψυχολογική μας αντοχή στην αγωνία και τον προθανάτιο φόβο ξεπέρασε όλα τα όρια».
  
  Όμως οι άνδρες της ΕΛΔΥΚ, παρά την ολοκληρωτική εγκατάλειψή τους από τα προϊστάμενα κλιμάκια διοίκησης (ΙΙΙ ΑΤΔ, ΕΛΔΥΚ, ΓΕΕΦ, ΑΕΔ) δεν εγκαταλείπουν τον αγώνα: «Αφού δεν είχαμε σκοτωθεί ακόμη αποφασίσαμε από ένστικτο να πολεμήσουμε μέχρις εσχάτων. Ευτυχώς το πυροβολικό μας έριχνε ασταμάτητα μπροστά μας. Αυτές είναι οι ώρες που μεταλλάσσεται ο αδύναμος άνθρωπος σε απόλυτο ήρωα. Είναι ο απελπισμένος που αποφασίζει να σκοτώσει ή να σκοτωθεί».
  
  Το πρώτο κύμα του τουρκικού πεζικού υπό την κάλυψη αρμάτων, παρά τη σφοδρότητα της επίθεσης, ανακόπτεται από τη λυσσώδη πλέον αντίσταση των τριών λόχων της ΕΛΔΥΚ, οι οποίοι υποστηρίζονται συνεχώς από τα εύστοχα, καταστροφικά πυρά του πυροβολικού της ΕΦ. Μετά από σύντομη αναδιάταξη των τουρκικών δυνάμεων, ακολουθεί το δεύτερο κύμα της επίθεσης του πεζικού και των αρμάτων. Η χαοτική κατάσταση γίνεται πλέον κρίσιμη. Παρά τις δραματικές εκκλήσεις του Υποδιοικητή καμία ενίσχυση δεν έχει προωθηθεί στα υψώματα του στρατοπέδου. Τα πυρομαχικά λιγοστεύουν δραματικά και έχουν σχεδόν τελειώσει όλα τα βλήματα των ΠΑΟ 75 και 106 χιλ. Η τοποθεσία άμυνας έχει ισοπεδοθεί από τις σφοδρές προσβολές, αλλά οι μαχητές της ΕΛΔΥΚ με την ενθάρρυνση των γενναίων αξιωματικών τους, που παραμένουν μέχρι τέλους μαζί τους, αντιστέκονται με θάρρος και αποφασιστικότητα. Η αντίστροφη μέτρηση όμως για την κατάρρευση της τοποθεσίας είναι προδιαγεγραμμένη.
  
  Λίγο πριν το μεσημέρι τα σωτήρια πυρά του πυροβολικού της ΕΦ που συμβάλλουν καταλυτικά στην ανακοπή των εχθρικών επιθέσεων, χωρίς προειδοποίηση, ξαφνικά τερματίζονται. Σύμφωνα με μια εκδοχή, η Διοίκηση Πυροβολικού του ΓΕΕΦ διέταξε τη δέσμευση των πυρών υποστήριξης πυροβολικού, για να μην προκαλούνται οι Τούρκοι, ούτως ώστε να εφαρμοστεί γρηγορότερα η συμφωνηθείσα κατάπαυση του πυρός για την 18:00 ώρα. Από εκείνη την τραγική στιγμή αρχίζει η αντίστροφη μέτρηση για την πτώση του στρατοπέδου, η οποία καταλήγει τελικά σε μακελειό. Το στρατόπεδο και η γύρω περιοχή μετατρέπονται σε κόλαση. Οι άνδρες χάνουν κάθε επαφή με το περιβάλλον γύρω τους και οι κραυγές των τραυματιών χάνονται μέσα στις σκόνες, τους καπνούς, τις φωτιές και τον ορυμαγδό των φοβερών εκρήξεων που ανασκάπτουν το ερημωμένο στρατόπεδο και την γύρω περιοχή που μοιάζει πλέον με σεληνιακό τοπίο. Τα άρματα και τα ΤΟΜΠ έχουν περικυκλώσει ασφυκτικά το στρατόπεδο και το Ύψωμα Β΄ από δυτικά, ενώ οι όλμοι κατά δεκάδες κονιορτοποιούν ότι έχει απομείνει από το κατεστραμμένο στρατόπεδο. Τα εχθρικά βλήματα που εκρήγνυνται δίπλα και μέσα στις θέσεις των μαχητών προκαλούν συνεχώς τραυματισμούς και ακρωτηριασμούς. Το αίμα των παιδιών της Ελλάδας ρέει ασταμάτητα ποτίζοντας την κυπριακή γη. Το μακελειό έχει πλέον αρχίσει. Οι φωτιές των Ναπάλμ και ο πυκνός καπνός που καλύπτει το στρατόπεδο και τη γύρω περιοχή έχουν περιορίσει την ορατότητα σε μερικά μόλις μέτρα.
  
  Λίγο πριν το μεσημέρι η εχθρική επίθεση από δυτικά εναντίον των θέσεων του Λόχου Διοικήσεως του Συντάγματος και του 4ου Λόχου είναι σφοδρότατη. Τα άρματα έχουν φθάσει σε απόσταση αναπνοής από τις θέσεις των δύο λόχων, ενώ εκατοντάδες Τούρκοι στρατιώτες ακολουθούν εκτελώντας άλματα. Η κατάσταση στο Λόχο Διοικήσεως του Συντάγματος είναι τραγική. Ο Λοχίας Σάκης Πλέσσας απελπισμένος ρωτά το Λοχαγό Σταυριανάκο: «Κύριε Λοχαγέ τι παριστάνουμε εμείς εδώ, τους τρακόσιους του Λεωνίδα; Πάμε να υποχωρήσουμε, να προλάβουμε να σωθούμε μερικοί, οι μισοί μείναμε». Ο Λοχαγός απαντά με αυστηρότητα: «Άκου να σου πω λοχία, εδώ που είμαστε είναι Ελλάδα και εμείς είμαστε Έλληνες. Αν δεν πάρουμε διαταγή, δεν κάνουμε μέτρο πίσω. Θα αφήσουμε να περάσουν τα άρματα από πάνω μας». Πράγματι, σε λίγο ο Λοχαγός Σταυριανάκος ετοιμάζεται να βάλει εναντίον εχθρικού άρματος, που έχει πλησιάσει πολύ, όταν ένα βλήμα άρματος που πέφτει πολύ κοντά του τον τραυματίζει θανάσιμα στο κεφάλι. Ο αγγελιαφόρος του λοχαγού, στρατιώτης Μάριος Βολακάκης, που σηκώνεται να τον βοηθήσει, τραυματίζεται θανάσιμα και πέφτει δίπλα από το σώμα του λοχαγού του. Περί την 13:00 ώρα τα εχθρικά άρματα έχουν ήδη πατήσει στο Ύψωμα Β΄ σκορπώντας τον όλεθρο και την καταστροφή. Ένα τουρκικό άρμα περνά πάνω από τις θέσεις του Λόχου Διοικήσεως του Συντάγματος καταπλακώνοντας μέσα στα ορύγματά τους τους στρατιώτες που μάχονται πλέον σώμα με σώμα εναντίον των Τούρκων. Αρκετοί από τους στρατιώτες, που καταφέρνουν να διαφύγουν προς τις θέσεις του 212 ΤΕ(-) μεταφέρουν σέρνοντας όσους τραυματίες συναδέλφούς τους μπορούν. Τα βογγητά και οι κραυγές πόνου των τραυματιών - μέσα στα μισοκατεστραμμένα ορύγματα - που δεν μπορούν πλέον να διαφύγουν, αρχίζουν να σιγούν, αφού οι Τούρκοι που εκκαθαρίζουν την τοποθεσία εκτελούν εν ψυχρώ τους τραυματίες Ελδυκάριους χωρίς δεύτερη σκέψη.
  
  Το μακελειό συνεχίζεται ακατάπαυστα σε ολόκληρο το στρατόπεδο. Οι άνδρες του Ανθυπασπιστή Κέντρα του 4ου Λόχου έχουν σκοτωθεί σχεδόν όλοι. Ο Ανθυπασπιστής, σε άθλια κατάσταση από την απώλεια των ανδρών του, αμίλητος παραμένει στις θέσεις της διμοιρίας του μέχρι τέλους, αρνούμενος να εγκαταλείψει το πεδίο της μάχης. Αργότερα χάνεται και ο γενναίος Ανθυπασπιστής Παπαλάμπρου, ο οποίος σύμφωνα με κάποιες μαρτυρίες θεάθηκε να μεταφέρει στα χέρια του τον βαριά τραυματισμένο φίλο του Ανθυπασπιστή Κέντρα προς τη σωτηρία.
  
  Η συνέχιση της περιγραφής της μάχης δεν έχει πλέον σημασία. Οι αξιωματικοί, οι υπαξιωματικοί και οι άνδρες των τριών λόχων της ΕΛΔΥΚ, γνωρίζοντας τους θανάσιμους κινδύνους αλλά και την εξαιρετικά περιορισμένη δυνατότητα διαφυγής από το περικυκλωμένο σχεδόν στρατόπεδο, παρέμειναν ενσυνείδητα στις θέσεις τους μέχρι τέλους, μέχρι το θάνατό τους. Κανένας δεν εγκατέλειψε τους συναδέλφούς του, τον εαυτό του και τον όρκο του προς την Πατρίδα. Αυτοί οι άνθρωποι είναι Ήρωες. Θλιβερή απόδειξη της ημέρας εκείνης οι 82 ηρωικώς απόντες και οι δεκάδες τραυματίες. Πολλοί άλλοι συνάδελφοί τους κουβαλούν μέχρι σήμερα στη ψυχή τους το μαρτύριο της τρομερής εκείνης ημέρας της κολάσεως.
 
Ιδιαίτερες ευχαριστίες προς την Ελληνική Δύναμη Κύπρου (ΕΛΔΥΚ) και το Υπουργείο Άμυνας της Κυπριακής Δημοκρατίας για την πολύτιμη βοήθεια.

Τα κείμενα που δημοσιεύονται στην ιστοσελίδα εκφράζουν τη γνώμη και τις σκέψεις των συγγραφέων και όχι αναγκαία τις αντιλήψεις ή το δόγμα του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Φρουράς. Απαγορεύεται η αναδημοσίευση, αναπαραγωγή, ολική, μερική ή περιληπτική ή κατά παράφραση ή διασκευή - απόδοση του περιεχομένου (κείμενα ή φωτογραφίες) με οποιονδήποτε τρόπο, μηχανικό, ηλεκτρονικό, φωτοτυπικό ή άλλο, χωρίς τη γραπτή έγκριση ή άδεια του ΓΕΕΦ.